كند و اگر وقت تابستان باشد و عليل جوان باشد در بعضى اوقات در آب سرد غوطه خورد تا حرارت غريزى متوجه داخل شود و سبب گرمى معده شود و در قوت هاضمه امداد بايد كرد و معده عليل از روغنها كه مقوى معده است بايد ماليد مثل روغن گل و روغن مصطگى و روغن بهى معمول يا مصطگى از آنچه مقوى معده است اهمال نبايد كرد و ماليدن روغن ناردين درين علت بسيار منفعت دارد و در ضعف معده كه از برودت باشد هيچ‌چيز از آب سرد مضرتر نيست و بايد كه حذر كند . [ 161 ] مقاله در بيان فواق كه از علل رديه معده است و در تعريف فواق اطبا چنين گفته‌اند كه الفواق حركته للمعدة لدفع شئ موذى فيها يعنى فواق حركتى است معده را از جهت دفع چيزى كه اذيت مىرساند بمعده و اين موذى يا خلط تيزست از اخلاط و يا غذاى گرم تيز است و اگر سبب اين مذكور است علامت او سوختن معده است و حدوث قى نيز از مره صفراوى و يا مره سوداوى و علاج درين صورت قى است بسكنجبين و آب گرم و آب شبت جوشيده و عسل از هركدام مقدارى صالح و برگ ترب و جرم او هركدام كه موجود شود طبخ كرده آشاميده قى بايد كرد و يا بآبى كه درو لوبيا و تخم خربزه جوشيده باشد و عسل آميخته آشاميده قى بايد كرد و هرگاه كه معده بقى از خلط فاسد پاك شده باشد جلاب از لعاب تخم اسبغول شسته و يا لعاب دانه بهى و اندك روغن بنفشه و يا روغن بادام شيرين مقدار پنج درم و ده درم قند سفيد و از لعاب مقدار نيم قاشق در دو سه قاشق گلاب و آب برهم زده بايد خورد و غذا درين مقام ماء الشعير است با روغن بادام شيرين و يا ماش مقشر و روغن بادام و كدوى تر